Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Đối với giáo dục và đào tạo, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ giảng dạy mà đang từng bước làm thay đổi phương thức xây dựng học liệu, tổ chức lớp học, đánh giá người học và quản trị cơ sở đào tạo. Điều đó đặt ra yêu cầu các trường đào tạo cán bộ phải chủ động tiếp cận, nghiên cứu và ứng dụng AI nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Thực hiện chủ trương của tỉnh Quảng Ninh về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, từ ngày 21 đến 27/6/2026, Đoàn cán bộ tỉnh Quảng Ninh dự Lớp bồi dưỡng chuyên đề về trí tuệ nhân tạo (AI) tại thành phố Phòng Thành Cảng và thành phố Nam Ninh, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Chương trình Lớp bồi dưỡng không chỉ trang bị những kiến thức mới về AI mà còn tạo điều kiện để học viên khảo sát thực tế nhiều mô hình ứng dụng AI trong quản trị nhà nước, giáo dục, công nghiệp, logistics, cửa khẩu thông minh và đào tạo nguồn nhân lực.
Những kiến thức tiếp thu từ chương trình có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình đổi mới hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ. Trên cơ sở những kinh nghiệm học tập và khảo sát thực tế, bài viết trao đổi một số nhận thức và gợi mở nhằm thúc đẩy ứng dụng AI trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý đào tạo của Nhà trường.
1. Chương trình bồi dưỡng tại Quảng Tây – Cơ hội tiếp cận hệ sinh thái AI hiện đại
Khác với các khóa đào tạo chỉ tập trung giới thiệu công cụ AI, chương trình tại Quảng Tây được xây dựng theo hướng kết hợp giữa lý luận, khảo sát thực tiễn và trao đổi chính sách. Học viên được tiếp cận toàn diện từ chiến lược phát triển AI, hạ tầng dữ liệu, đào tạo nhân lực đến các mô hình ứng dụng trong quản trị nhà nước và phát triển kinh tế – xã hội.
Trong chương trình học, chuyên đề “Xu hướng phát triển và tiên phong trong ngành trí tuệ nhân tạo thế hệ mới” đã giúp học viên có cái nhìn hệ thống về sự phát triển của AI, từ các mô hình ngôn ngữ lớn, AI đa phương thức đến xu hướng ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực. Điểm nổi bật của chuyên đề là khẳng định AI không còn là một công nghệ riêng lẻ mà đang trở thành hạ tầng số mới, có khả năng tái cấu trúc phương thức quản trị, sản xuất và giáo dục.
Đoàn Cán bộ tỉnh Quảng Ninh tại Buổi học tập chuyên đề: “Xu hướng phát triển và tiên phong trong ngành trí tuệ nhân tạo thế hệ mới”
Song song với các chuyên đề lý luận, đoàn công tác đã khảo sát nhiều mô hình ứng dụng AI tiêu biểu như Công ty UBTECH, Trung tâm hợp tác ứng dụng trí tuệ nhân tạo Trung Quốc – ASEAN, Học viện Trí tuệ nhân tạo Quảng Tây, Trung tâm Điều độ Cảng Vịnh Bắc Bộ và Trung tâm Khí tượng Phòng Thành Cảng. Qua khảo sát có thể thấy, AI đã được ứng dụng sâu rộng trong giáo dục, sản xuất thông minh, logistics, dự báo khí tượng, quản lý cảng biển, cửa khẩu và cung cấp dịch vụ công, tạo nên hệ sinh thái số được tổ chức đồng bộ từ dữ liệu, hạ tầng công nghệ đến nguồn nhân lực vận hành.
Đặc biệt, các phiên tọa đàm với chuyên gia và cơ quan quản lý của phía bạn đã mang lại nhiều gợi mở quan trọng về ứng dụng AI trong quản trị nhà nước và đào tạo cán bộ. Một quan điểm xuyên suốt được nhấn mạnh là AI chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai trên nền tảng dữ liệu chuẩn hóa, quy trình quản lý khoa học và đội ngũ cán bộ có đủ năng lực làm chủ công nghệ. AI là công cụ hỗ trợ nâng cao hiệu quả công việc chứ không thay thế vai trò quyết định của con người trong các lĩnh vực liên quan đến chính trị, pháp luật và quản trị công.
Từ chương trình bồi dưỡng có thể nhận thấy, giá trị lớn nhất không nằm ở việc tiếp cận các công nghệ hiện đại, mà ở sự thay đổi tư duy về phát triển AI. Đó là cách tiếp cận AI như một bộ phận của hệ sinh thái chuyển đổi số, được xây dựng trên nền tảng dữ liệu, nguồn nhân lực và đổi mới quản trị. Đây cũng là bài học có ý nghĩa quan trọng đối với các cơ sở đào tạo cán bộ trong quá trình đổi mới hoạt động đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học hiện nay.
Đoàn Cán bộ tỉnh Quảng Ninh đi nghiên cứu thực tế tại Trung tâm hợp tác ứng dụng Trí tuệ nhân tạo Trung Quốc – ASEAN
Đoàn Cán bộ tỉnh Quảng Ninh đi nghiên cứu thực tế tại Công ty TNHH Năng lượng hạt nhân Thành phố Phòng Thành Cảng, Quảng Tây, Trung Quốc
2. Gợi mở ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ
Những kinh nghiệm tiếp thu từ chương trình bồi dưỡng tại Quảng Tây cho thấy AI chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với nhu cầu thực tiễn của từng cơ quan, đơn vị. Đối với Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ, việc ứng dụng AI không nhằm thay thế phương pháp đào tạo truyền thống mà hướng tới nâng cao chất lượng giảng dạy, hiện đại hóa công tác quản lý và xây dựng môi trường đào tạo thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số.
Thứ nhất, ứng dụng AI trong xây dựng học liệu và nâng cao chất lượng bài giảng. Đây là lĩnh vực có thể triển khai sớm và mang lại hiệu quả rõ nét. AI có thể hỗ trợ giảng viên tìm kiếm, tổng hợp tài liệu, cập nhật văn kiện của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật, số liệu thực tiễn; đồng thời hỗ trợ xây dựng đề cương, sơ đồ tư duy, infographic, bài trình chiếu, video minh họa và các tình huống phục vụ giảng dạy. Đối với các học phần lý luận chính trị và quản lý nhà nước, AI còn có thể hỗ trợ xây dựng hệ thống tình huống gắn với thực tiễn của tỉnh Quảng Ninh, góp phần tăng tính thực tiễn và khả năng vận dụng của bài giảng. Tuy nhiên, mọi nội dung do AI tạo ra cần được giảng viên kiểm chứng, biên tập và hoàn thiện để bảo đảm tính chính xác về chính trị, pháp lý và học thuật.
Thứ hai, ứng dụng AI trong đánh giá chất lượng giảng dạy và kết quả học tập của học viên. Trên cơ sở các tiêu chí chuyên môn của Nhà trường, AI có thể hỗ trợ phân tích cấu trúc bài giảng, mức độ cập nhật kiến thức, tính logic, sự cân đối giữa lý luận và thực tiễn cũng như mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra. Đồng thời, AI có thể hỗ trợ xây dựng ngân hàng câu hỏi, tạo nhiều mã đề kiểm tra, thống kê kết quả học tập, phân tích mức độ tiếp thu của học viên và phát hiện các nội dung còn hạn chế để giảng viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy. Đối với các bài thu hoạch hoặc tiểu luận, AI có thể hỗ trợ kiểm tra hình thức trình bày, phát hiện nội dung sao chép và phân tích tính tương đồng của văn bản. Tuy nhiên, việc đánh giá cuối cùng vẫn phải do giảng viên và hội đồng chuyên môn thực hiện nhằm bảo đảm tính khách quan và phù hợp với mục tiêu đào tạo cán bộ.
Thứ ba, ứng dụng AI trong quản lý đào tạo và nghiên cứu khoa học. Khi được tích hợp với hệ thống quản lý đào tạo, AI có thể hỗ trợ theo dõi hồ sơ học viên, quản lý chuyên cần, tiến độ học tập, tổng hợp kết quả đào tạo và xây dựng các báo cáo phân tích phục vụ công tác quản lý của Nhà trường. Bên cạnh đó, AI còn là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho đội ngũ giảng viên trong nghiên cứu khoa học thông qua việc tìm kiếm tài liệu, xử lý dữ liệu khảo sát, tổng hợp thông tin, phân tích xu hướng nghiên cứu và hỗ trợ xây dựng các báo cáo, bài viết khoa học. Việc giảm bớt thời gian xử lý dữ liệu sẽ giúp giảng viên tập trung hơn vào nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và nâng cao chất lượng học thuật.
Thứ tư, xây dựng văn hóa sử dụng AI có trách nhiệm trong Nhà trường. Kinh nghiệm từ Quảng Tây cho thấy công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi đôi với trách nhiệm của người sử dụng. Vì vậy, việc ứng dụng AI cần gắn với các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền sở hữu trí tuệ và đạo đức nghề nghiệp. Đội ngũ giảng viên và học viên cần được trang bị kỹ năng kiểm chứng thông tin, sử dụng AI đúng mục đích, tránh phụ thuộc vào công nghệ hoặc sao chép máy móc các nội dung do AI tạo ra. Đặc biệt, trong đào tạo lý luận chính trị, AI chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ; còn việc lựa chọn nội dung, định hướng tư tưởng và bảo đảm tính chính xác về chính trị vẫn là trách nhiệm của người giảng viên.
Có thể khẳng định rằng, AI đang mở ra cơ hội mới để đổi mới hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành công không phải là công nghệ mà là năng lực làm chủ công nghệ của đội ngũ giảng viên, chất lượng dữ liệu và phương thức quản trị của cơ sở đào tạo. Đối với Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ, việc từng bước xây dựng môi trường đào tạo số với AI là công cụ hỗ trợ sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý đào tạo, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ chuyển đổi số.
3. Một số kiến nghị về ứng dụng AI trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
Những kinh nghiệm tiếp thu từ chương trình bồi dưỡng tại Quảng Tây cho thấy, phát triển AI không chỉ là đầu tư công nghệ mà trước hết là đổi mới tư duy, xây dựng dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực. Đối với Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ, việc ứng dụng AI cần được triển khai theo lộ trình phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của một cơ sở đào tạo cán bộ, bảo đảm phát huy hiệu quả của công nghệ nhưng vẫn giữ vững mục tiêu, yêu cầu của công tác đào tạo lý luận chính trị.
Trước hết, Nhà trường cần nghiên cứu xây dựng định hướng ứng dụng AI gắn với chiến lược chuyển đổi số, xác định rõ những lĩnh vực ưu tiên như phát triển học liệu số, hỗ trợ giảng dạy, quản lý đào tạo, nghiên cứu khoa học và quản trị nhà trường. Việc triển khai cần được thực hiện từng bước, phù hợp với điều kiện thực tiễn và khả năng làm chủ công nghệ của đội ngũ giảng viên.
Cùng với đó, cần tiếp tục đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học; từng bước chuẩn hóa giáo trình, bài giảng, ngân hàng câu hỏi và các tài liệu phục vụ đào tạo. Đây là nền tảng quan trọng để AI có thể hỗ trợ hiệu quả trong quá trình thiết kế bài giảng, đánh giá kết quả học tập và nâng cao chất lượng quản lý đào tạo.
Một yêu cầu không kém phần quan trọng là nâng cao năng lực số cho đội ngũ giảng viên. Bên cạnh việc sử dụng thành thạo các công cụ AI, mỗi giảng viên cần phát triển tư duy phản biện, kỹ năng kiểm chứng thông tin và khả năng khai thác AI phục vụ nghiên cứu, giảng dạy. Đồng thời, Nhà trường cần nghiên cứu ban hành các quy định về sử dụng AI trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học nhằm bảo đảm tính chính xác, khách quan, tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu, quyền sở hữu trí tuệ và đạo đức nghề nghiệp.
Trong quá trình triển khai, việc tăng cường hợp tác với các trường chính trị, học viện, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ cũng là giải pháp cần thiết nhằm cập nhật xu hướng phát triển AI, trao đổi kinh nghiệm và chia sẻ nguồn học liệu số. Đây là điều kiện quan trọng để từng bước hình thành hệ sinh thái ứng dụng AI phù hợp với đặc thù đào tạo cán bộ của Nhà trường.
KẾT LUẬN
Lớp bồi dưỡng chuyên đề về trí tuệ nhân tạo (AI) tại Quảng Tây, Trung Quốc đã mang lại nhiều kiến thức lý luận và kinh nghiệm thực tiễn quý báu về phát triển AI, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản trị. Giá trị lớn nhất của chương trình không chỉ nằm ở việc tiếp cận các công nghệ hiện đại mà còn giúp học viên hình thành tư duy mới về xây dựng hệ sinh thái AI trên nền tảng dữ liệu, nguồn nhân lực và đổi mới quản trị.
Đối với Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ, những kinh nghiệm này là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, từng bước ứng dụng AI vào hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản lý đào tạo. AI sẽ góp phần nâng cao chất lượng bài giảng, đổi mới phương pháp đào tạo, tăng cường hiệu quả quản trị và hỗ trợ đội ngũ giảng viên thực hiện tốt hơn nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong bối cảnh chuyển đổi số.
Trong thời gian tới, với định hướng xây dựng “Trường Đảng số”, việc ứng dụng AI cần được triển khai theo hướng chủ động, có chọn lọc và phù hợp với đặc thù đào tạo lý luận chính trị. Công nghệ sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của Nhà trường, nhưng yếu tố quyết định chất lượng đào tạo vẫn là đội ngũ giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, tư duy đổi mới và khả năng làm chủ công nghệ. Chính sự kết hợp hài hòa giữa trí tuệ con người và trí tuệ nhân tạo sẽ tạo động lực thúc đẩy Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh Quảng Ninh và đất nước trong kỷ nguyên số./.
Ths. Tô Thị Thanh Lê – Giảng viên Khoa Nhà nước và pháp luật
