Đồng chí Phạm Văn Đồng sinh ngày 01/3/1906, trong một gia đình trí thức ở xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi và có tên gọi thân mật là Tô (đây cũng từng là bí danh của ông[1]). Đồng chí Phạm Văn Đồng là một trong những học trò xuất sắc nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chịu ảnh hưởng sâu sắc của Người về tư tưởng, đạo đức, tác phong, về tư duy chính trị và văn hóa.
Thủ tướng Phạm Văn Đồng và các chiến sỹ công an nhân dân trong ngày ngành Công an đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ngày 05/1/1980 (Ảnh: Kim Hùng – TTXVN)
Với bề dày công tác, đồng chí Phạm Văn Đồng không những là một nhà lãnh đạo tài năng, uy tín, một nhà văn hóa lớn của đất nước, mà còn là một nhà ngoại giao xuất sắc của Đảng, Nhà nước và cách mạng Việt Nam, được bạn bè quốc tế trân trọng, nể phục. Trong suốt 75 năm hoạt động cách mạng, đồng chí Phạm Văn Đồng đã có nhiều cống hiến to lớn cho đất nước. Đồng chí có 35 năm liên tục là Ủy viên Bộ Chính trị (1951 – 1986), 32 năm là Thủ tướng Chính phủ (1955 – 1987), 10 năm là Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng (1987 – 1997)… Cuộc đời của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng là cuộc đời dấn thân cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đồng chí cũng luôn tin tưởng vào thắng lợi cuối cùng của sự nghiệp cách mạng, vào tương lai tươi sáng của đất nước.
Đồng chí Phạm Văn Đồng đã có nhiều đóng góp to lớn trong việc lãnh đạo Chính phủ thực hiện hai chiến lược cách mạng hai miền: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam. Đồng chí đã dành nhiều thời gian, công sức cho công tác xây dựng ngành, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, cơ cấu lại bộ máy của Bộ Ngoại giao và mạng lưới hoạt động đối ngoại cho phù hợp với nhiệm vụ đấu tranh thống nhất nước nhà và khôi phục, phát triển đất nước. Những hoạt động ngoại giao của đồng chí Phạm Văn Đồng đã để lại dấu ấn sâu đậm trong nền ngoại giao Việt Nam hiện đại, làm giàu thêm bản sắc ngoại giao Việt Nam. Nhiều thế hệ cán bộ ngoại giao Việt Nam đã được đồng chí dìu dắt trưởng thành và trở thành những cán bộ chủ chốt của ngành ngoại giao.
Thủ tướng Kim Nhật Thành (bên phải) chủ trì Lễ đón Đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam, do Thủ tướng Phạm Văn Đồng dẫn đầu, thăm hữu nghị chính thức Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, ngày 16/6/1961, tại Bình Nhưỡng (Ảnh: TTXVN)
Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, đồng chí khẳng định: Đổi mới là xây dựng đời sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho nhân dân, là dân giàu, là xây dựng một nền văn hóa mới, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Với phong cách làm việc gắn kết chặt chẽ giữa tư duy lý luận sắc bén với thực tiễn sinh động, đồng chí đã thể hiện là một người lãnh đạo kinh tế đổi mới, người quản lý thông thái, đầy năng động và sáng tạo. Đồng chí rất nghiêm khắc đòi hỏi ở bản thân và mọi người phải làm việc thực sự có hiệu quả, năng suất, chất lượng; phải thực hành tiết kiệm, chống tham ô lãng phí. Để xây dựng nền kinh tế trên phạm vi cả nước, đồng chí đã lo tập trung giải quyết những vấn đề trọng yếu, cấp thiết của đất nước ở tầm vĩ mô nhằm thực hiện tốt các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
Sau khi nghỉ hưu, trong thời gian từ năm 1986 đến năm 1997, với vai trò cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Phạm Văn Đồng vẫn có những đóng góp tích cực và quý báu cho ngành ngoại giao, nhất là trong công tác tổng kết và dự báo, thể hiện tầm nhìn chiến lược và tư duy ngoại giao sắc bén. Bạn bè quốc tế đánh giá cao tài ngoại giao của đồng chí như một nhà ngoại giao xuất sắc của thời đại Hồ Chí Minh. Di sản của đồng chí Phạm Văn Đồng không chỉ là cuộc đời cách mạng vinh quang, tự hào mà còn là cốt cách một con người đáng kính, suốt đời học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương, đạo đức Hồ Chí Minh. Đồng chí luôn mong muốn tổ chức một bộ máy Nhà nước gọn nhẹ, ít tốn kém, có hiệu quả, tích cực phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế; đảm bảo cuộc sống của nhân dân; huy động sức người, sức của cho kháng chiến; tăng cường sức mạnh và sự an toàn hậu phương của chiến tranh; tổ chức tốt công tác chi viện cho tiền tuyến.
Dù ở cương vị nào, đồng chí cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và giữ cách sống mẫu mực của một đảng viên cộng sản chân chính theo tấm gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Là một trong những cán bộ tiền bối, được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp giáo dục và rèn luyện, đồng chí Phạm Văn Đồng đã trở thành người học trò xuất sắc, một cộng sự gần gũi và thân thiết của Người. Đồng chí thể hiện những phẩm chất cao quý của một người cộng sản trung kiên, mẫu mực, đó là đức tính: Tận trung với nước, tận hiếu với dân; Dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm; Cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư; Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức, nhân cách; có tấm lòng nhân ái, bao dung…Gần một thế kỷ của cuộc đời, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã tận tâm, tận lực cống hiến cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của dân tộc, được các tầng lớp nhân dân trong nước và bạn bè quốc tế yêu mến và kính trọng. Là một nhà lãnh đạo có uy tín lớn của Đảng và Nhà nước ta, công lao, nhân cách của Thủ tướng Pham Văn Đồng mãi là tấm gương đạo đức sáng ngời để các thế hệ tôn vinh và học tập.
Phan Đình Thái, phòng Tổ chức hành chính, TTTL.
[1] Nguyễn Đình Thi – Đoàn Minh Tuấn: “Anh Tô – Người tôn trọng hiền tài”, Báo Nhân dân, ngày 23-8-2011
