Trong dòng chảy của lịch sử cách mạng Việt Nam, đồng chí Trần Quốc Hoàn (1916-1986) là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc của Đảng và cách mạng Việt Nam. Với hơn 50 năm hoạt động cách mạng liên tục, đồng chí đã có những đóng góp to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, đặc biệt là trong việc xây dựng lực lượng Công an nhân dân Việt Nam.
Người con ưu tú của vùng đất “địa linh nhân kiệt”
Đồng chí Trần Quốc Hoàn (tên thật là Nguyễn Trọng Cảnh) sinh ngày 23/01/1916 tại xã Nam Trung, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An (nay là xã Thiên Nhẫn). Sinh ra và lớn lên trên vùng đất “địa linh nhân kiệt”, giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, ngay từ nhỏ, đồng chí đã sớm chứng kiến cảnh nước mất nhà tan và sự lầm than của nhân dân dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Phong trào yêu nước sục sôi những năm 1925-1926 đã ảnh hưởng sâu sắc đến tâm tư của người thanh niên trẻ tuổi. Năm 1930, đồng chí gia nhập tổ chức Học sinh Phản đế ở tuổi 14. Để tìm hiểu thực tế đời sống công nhân và mở rộng hoạt động cách mạng, đồng chí đã rời gia đình đi làm phu mỏ chì Boneng ở Lào. Những trải nghiệm này đã giúp đồng chí hình thành nhãn quan chính trị rõ nét và dẫn lối đến con đường cách mạng vô sản. Tháng 3/1934, khi vừa tròn 18 tuổi, đồng chí vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Chặng đường cách mạng khởi đầu của đồng chí vô cùng khắc nghiệt khi liên tiếp bị mật thám Pháp bắt giữ và tù đày ở nhà tù Hỏa Lò, Sơn La. Tuy nhiên, thay vì khuất phục trước gông cùm và đòn roi tàn bạo, những năm tháng lao tù ấy đã trở thành môi trường tôi luyện ý chí, bản lĩnh và khẳng định niềm tin sắt đá của một chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi. Sau khi ra tù, đồng chí tiếp tục hoạt động bí mật, trải qua nhiều cương vị trọng yếu tại các tỉnh miền núi phía Bắc và trở thành một trong những cán bộ chủ chốt như Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, phái viên Trung ương, góp phần trực tiếp vào thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và bảo vệ thành quả cách mạng trong những ngày đầu kháng chiến
Nhà lãnh đạo, chỉ huy xuất sắc của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam
Dấu ấn đậm nét nhất trong sự nghiệp của đồng chí Trần Quốc Hoàn chính là 28 năm trên cương vị Bộ trưởng Bộ Công an (1952-1980. Bằng tầm nhìn chiến lược, đồng chí có công lao to lớn trong việc đặt nền móng xây dựng lực lượng Công an nhân dân trở thành lực lượng cách mạng tinh nhuệ, tuyệt đối trung thành với Đảng và là chỗ dựa tin cậy của nhân dân.
Với quan điểm sức mạnh công an bắt nguồn từ nhân dân, đồng chí đã phát động và chỉ đạo sâu sát các phong trào như “Ba không”, “Ba phòng”, đặt nền móng cho phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” phát triển mạnh mẽ. Một trong những thành tựu nổi bật là việc đồng chí chỉ đạo phá thành công nhiều vụ án lớn, bảo vệ an ninh chính trị trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đồng chí kiên định nguyên tắc lực lượng công an phải tuyệt đối dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa tính đảng, tính nhân dân và tính pháp quyền. Đồng chí khẳng định Công an Nhân dân không phải là công cụ đàn áp mà là lực lượng bảo vệ lợi ích chính đáng của người lao động. Đồng chí cũng đặc biệt chú trọng công tác đào tạo cán bộ để xây dựng đội ngũ có “ba vững”: vững về bản lĩnh chính trị, vững về trình độ nghiệp vụ và vững về đạo đức trong sáng. Đồng chí yêu cầu cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân “phải thật sự là đày tớ trung thành, hết lòng hết sức phục vụ quần chúng nhân dân, phải được sự giám sát chặt chẽ, được sự phê bình của quần chúng nhân dân”[1]. Câu nói nổi tiếng của đồng chí: “Thức cho dân ngủ ngon, gác cho dân vui chơi, lấy hạnh phúc của nhân dân làm niềm vui, lẽ sống”[2] đã trở thành kim chỉ nam cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ công an.
Không chỉ là một nhà hoạt động thực tiễn, đồng chí Trần Quốc Hoàn còn là một nhà lý luận xuất sắc khi hệ thống hóa các quan điểm về “an ninh nhân dân” và “bảo vệ an ninh quốc gia trong điều kiện mới”. Những luận điểm của đồng chí về sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố chính trị và pháp lý không chỉ phản ánh bản chất của lực lượng vũ trang cách mạng mà còn thể hiện tầm nhìn xa về việc xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Nhận thức rõ sức mạnh của dân tộc phải gắn liền với phát huy sức mạnh của thời đại trong sự nghiệp cách mạng, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã thường xuyên quan tâm chỉ đạo tăng cường hợp tác quốc tế với cơ quan an ninh tình báo các nước Liên Xô, Đức, Lào, Campuchia. Đồng chí Trần Quốc Hoàn được coi là người đặt nền móng cho sự phát triển quan hệ hợp tác quốc tế ngày càng có hiệu quả giữa Công an Việt Nam với Cảnh sát các nước.
Tấm gương đạo đức cao đẹp
Uy tín và năng lực của đồng chí còn được khẳng định qua việc liên tục được tín nhiệm bầu vào Bộ Chính trị trong bốn khóa liên tiếp từ năm 1960. Trên cương vị lãnh đạo cao cấp, đồng chí đã tham gia hoạch định các đường lối chiến lược quan trọng giúp đất nước vượt qua những giai đoạn lịch sử biến động, từ kháng chiến chống Mỹ đến thời kỳ thống nhất và bắt đầu đổi mới.
Suốt hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng, đồng chí Trần Quốc Hoàn được kính trọng không chỉ vì bản lĩnh chính trị mà còn vì lối sống giản dị, gần gũi nhân dân. Dù giữ những trọng trách cao (Ủy viên Bộ Chính trị 4 khóa liên tiếp từ khóa III đến khóa VI), đồng chí vẫn luôn duy trì tác phong sâu sát quần chúng, thường xuyên lắng nghe tâm tư nguyện vọng của cán bộ chiến sĩ và nhân dân.
Kỷ niệm 110 năm Ngày sinh đồng chí Trần Quốc Hoàn (23/01/1916 – 23/01/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn quân và toàn dân tri ân một nhà lãnh đạo tiền bối mẫu mực. Trong bối cảnh đất nước đang phát triển với nhiều thách thức về an ninh phi truyền thống, việc học tập và phát huy tinh thần Trần Quốc Hoàn có ý nghĩa thiết thực:
Một là, kiên định lý tưởng cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng và nhân dân trong mọi hoàn cảnh.
Hai là, luôn gắn bó mật thiết với nhân dân, lấy việc phục vụ nhân dân làm mục đích cao nhất của mọi hoạt động.
Ba là, không ngừng rèn luyện đạo đức cách mạng, giữ gìn phẩm chất trong sáng, sống giản dị, gương mẫu.
Những giá trị này không chỉ là di sản quý báu cho lực lượng Công an nhân dân mà còn là bài học sâu sắc cho toàn Đảng, toàn dân trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.
Tài liệu tham khảo:
- Hướng dẫn số 38-HD/BTGDVTW, ngày 20/11/20225 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Đề cương tuyên truyền kỷ niệm 110 năm Ngày sinh đồng chí Trần Quốc Hoàn lãnh đạo tiền bồi tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam (23/01/1916 – 23/01/2026)
- Trần Quốc Hoàn: Một số vấn đề về đấu tranh chống phản cách mạng, Viện Nghiên cứu khoa học Công an H.1975, tr.477
1, 2 Trần Quốc Hoàn: Một số vấn đề về đấu tranh chống phản cách mạng, Viện Nghiên cứu khoa học Công an H.1975,tr.477
Ths Hoàng Thị Thu Hiền – Giảng viên Khoa Xây dựng Đảng
