Trong tiến trình đổi mới đất nước, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ luôn giữ vai trò then chốt trong xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Đối với hệ thống trường chính trị, nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, giữ vai trò quan trọng giúp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Yêu cầu xây dựng trường chính trị chuẩn mức 2 đòi hỏi mỗi trường chính trị cần đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương thức và tổ chức hoạt động khoa học theo hướng thực chất, hiệu quả, gắn lý luận với thực tiễn.
Trong bối cảnh toàn tỉnh đang triển khai quyết liệt mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trên nền tảng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, yêu cầu nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học (NCKH) càng trở nên cấp thiết. Do đó, việc nghiên cứu gắn lý luận với thực tiễn, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng NCKH tại Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Nhà trường đạt chuẩn mức 2 vào năm 2027.
1. Thực trạng chất lượng nghiên cứu khoa học gắn với tổng kết thực tiễn tại Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ giai đoạn 2021–2025
Nhận thức về vai trò của nghiên cứu khoa học ngày càng được nâng lên
Những năm gần đây, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ ngày càng quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động nghiên cứu khoa học, xác định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, xây dựng đội ngũ giảng viên và thực hiện mục tiêu trường chính trị chuẩn.
Hoạt động nghiên cứu khoa học của Nhà trường từng bước được gắn với đánh giá thi đua, chuẩn hóa đội ngũ giảng viên, xây dựng học liệu, cập nhật bài giảng và tổng kết thực tiễn địa phương. Nhiều giảng viên đã có chuyển biến tích cực trong nhận thức, coi nghiên cứu khoa học không chỉ là nhiệm vụ bắt buộc mà còn là yêu cầu tự thân. Thể hiện ở việc tích cực tham gia viết bài hội thảo, đăng tải bài nghiên cứu trên các tạp chí, tham gia đề tài khoa học, tọa đàm chuyên môn và hoạt động nghiên cứu thực tế tại cơ sở.
Hoạt động nghiên cứu khoa học có bước phát triển tích cực
Giai đoạn 2021–2025, hoạt động NCKH của nhà trường từng bước được đổi mới, sáng tạo theo hướng gắn với nhiệm vụ chính trị, yêu cầu thực tiễn của tỉnh Quảng Ninh. Công tác NCKH ngày càng được nâng lên theo hướng tăng về số lượng các đề tài, hội thảo khoa học các cấp, chất lượng các sản phẩm khoa học ngày càng tốt hơn, cao hơn; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, vận dụng triển khai vào thực tiễn của Trường, của tỉnh; tăng cường nghiên cứu tổng kết thực tiễn những vấn đề đặt ra để tham mưu cho tỉnh; coi nhiệm vụ NCKH là yếu tố quan trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, giảng viên. Cụ thể, trong 5 năm qua (2021 – 2025), Trường đã triển khai hội thảo, tọa đàm khoa học cấp tỉnh và tương đương; 20 hội thảo cấp trường; xuất bản 14 cuốn sách tham khảo, chuyên khảo, kỷ yếu khoa học. Phát hành 21 số Bản tin thông tin lý luận thực tiễn với hơn 531 bài viết; nhiều bài viết của cán bộ viên chức được đăng trên các tạp chí, báo trung ương và địa phương; các kết quả nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, những kết quả nghiên cứu được chuyển giao cho các cơ quan, đơn vị có liên quan để vận dụng, triển khai vào thực tiễn một cách phù hợp, hiệu quả….
Nghiên cứu khoa học từng bước gắn với tổng kết thực tiễn của tỉnh Quảng Ninh và yêu cầu đào tạo cán bộ
Một trong những chuyển biến đáng ghi nhận trong hoạt động NCKH của Nhà trường thời gian qua là sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn địa phương. Là cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của tỉnh Quảng Ninh – một địa phương có nhiều đổi mới nổi bật về mô hình phát triển, cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển xanh, xây dựng chính quyền điện tử, tinh gọn bộ máy và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, do vậy Nhà trường có điều kiện thuận lợi để khai thác thực tiễn phong phú phục vụ nghiên cứu. Trong giai đoạn 2021–2025, nhiều nội dung nghiên cứu của giảng viên đã từng bước tiếp cận sát hơn với yêu cầu thực tiễn của tỉnh như: xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới…
Thông qua các hoạt động đi nghiên cứu thực tế, khảo sát cơ sở, trao đổi chuyên đề với các địa phương, nhiềunghiệm thu 03 đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh, 02 Đề án cấp tỉnh; 25 đề tài cấp trường; tổ chức thành công 10 giảng viên đã có điều kiện bổ sung luận cứ thực tiễn vào bài giảng, xây dựng các tình huống quản trị địa phương, đồng thời nâng cao năng lực phân tích, đánh giá và tổng kết thực tiễn.
Nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và xây dựng đội ngũ giảng viên
Những năm gần đây, nhiều kết quả nghiên cứu, nội dung hội thảo, tọa đàm, tổng kết thực tiễn đã được giảng viên vận dụng vào quá trình biên soạn bài giảng, cập nhật kiến thức thực tiễn, đổi mới phương pháp giảng dạy và xây dựng hệ thống ví dụ, tình huống thực tế.
Việc nghiên cứu khoa học đã giúp giảng viên: Nâng cao trình độ chuyên môn, tư duy lý luận; phát triển kỹ năng nghiên cứu và phản biện khoa học; tăng khả năng vận dụng thực tiễn vào giảng dạy; từng bước đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa giảng viên trường chính trị. Đặc biệt, trong điều kiện các chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ngày càng yêu cầu cao về tính thực tiễn, những nghiên cứu xuất phát từ tình hình địa phương đã góp phần làm cho nội dung bài giảng sinh động, gần thực tế, tránh tình trạng khô cứng, nặng tính lý thuyết.
Bên cạnh những kết quả đạt được, chất lượng nghiên cứu khoa học gắn với tổng kết thực tiễn tại Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ vẫn còn những hạn chế nhất định cần được nhìn nhận khách quan, như: (1) Một số hoạt động nghiên cứu khoa học còn thiên về lý luận, chưa thật sự bám sát yêu cầu thực tiễn địa phương; (2) Tổng kết thực tiễn chưa trở thành hoạt động mang tính hệ thống và thiếu chiều sâu, kết quả nghiên cứu thực tế chưa trở thành sản phẩm khoa học phục vụ giảng dạy; (3) Chất lượng công bố khoa học chưa tương xứng với tiềm năng đội ngũ, số công bố ở các tạp chí khoa học chuyên ngành có uy tín còn hạn chế; (4) Chưa hình thành rõ nét các nhóm nghiên cứu mạnh và hướng nghiên cứu mũi nhọn theo các lĩnh vực tỉnh cần như quản trị địa phương, chuyển đổi số, tổng kết thực tiễn của tỉnh…; (5) Ứng dụng công nghệ số trong nghiên cứu khoa học còn chưa cao.
Những hạn chế nêu trên cho thấy cần thiết phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hoạt động nghiên cứu khoa học theo hướng coi trọng tổng kết thực tiễn, lấy thực tiễn làm nền tảng, lấy chất lượng và hiệu quả làm thước đo.
2. Giải pháp nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học gắn với tổng kết thực tiễn đáp ứng yêu cầu trường chính trị chuẩn mức 2
Trước yêu cầu xây dựng trường chính trị chuẩn mức 2 vào năm 2027, việc nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học tại Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ cần được triển khai theo hướng thực chất, chiều sâu, gắn nghiên cứu với tổng kết thực tiễn và phục vụ trực tiếp nhiệm vụ chính trị của tỉnh.
Một là, nâng cao nhận thức về vai trò của nghiên cứu khoa học trong xây dựng trường chính trị chuẩn mức 2
Muốn nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học trước hết cần nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, giảng viên về vai trò, vị trí của NCKH trong sự phát triển của nhà trường. Do đó, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường cần tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm xem nghiên cứu khoa học là một trong những trụ cột phát triển của trường chính trị cùng với đào tạo, bồi dưỡng và tổng kết thực tiễn. Theo đó, điểm đột phá cần thực hiện là đưa kết quả nghiên cứu khoa học trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá thi đua, quy hoạch, bổ nhiệm, đào tạo và phát triển đội ngũ; đồng thời xây dựng văn hóa nghiên cứu khoa học trong đội ngũ giảng viên và khuyến khích tinh thần tự học, tự nghiên cứu.
Hai là, đổi mới định hướng nghiên cứu khoa học theo yêu cầu thực tiễn của tỉnh Quảng Ninh và nhiệm vụ của nhà trường
Yêu cầu quan trọng để nâng cao chất lượng NCKH là đổi mới định hướng nghiên cứu theo hướng lấy thực tiễn làm trung tâm, bám sát yêu cầu phát triển của tỉnh Quảng Ninh và nhiệm vụ đào tạo cán bộ của Nhà trường. Để triển khai thực hiện, trong giai đoạn tới, Nhà trường cần ưu tiên xây dựng các nhóm hướng nghiên cứu trọng tâm, trọng điểm như: (1) Xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, trong đó, tập trung nghiên cứu đổi mới phương thức lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu mới. (2) Quản trị địa phương và cải cách hành chính; Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; Tổng kết thực tiễn Quảng Ninh tập trung vào các mô hình tiêu biểu của tỉnh về: tăng trưởng xanh; chuyển đổi mô hình tăng trưởng; phát triển văn hóa vùng mỏ…;
Ba là, đẩy mạnh tổng kết thực tiễn theo tinh thần “đi cơ sở, học từ thực tiễn” bằng việc thực hiện tốt đưa giảng viên đi nghiên cứu thực tế có kỳ hạn tại địa phương. Thúc đẩy chuyển hóa kết quả nghiên cứu thực tiễn thành sản phẩm khoa học có chất lượng, được ứng dụng trong giảng dạy và nghiên cứu.
Bốn là, xây dựng đội ngũ giảng viên có năng lực nghiên cứu khoa học đáp ứng yêu cầu trường chuẩn mức 2. Đội ngũ giảng viên là nhân tố quyết định chất lượng NCKH. Vì vậy, nâng cao năng lực nghiên cứu của giảng viên cần được xem là giải pháp trung tâm. Nhà trường cần xây dựng lộ trình phát triển đội ngũ theo hướng: “Mỗi giảng viên vừa là nhà giáo, vừa là nhà nghiên cứu thực tiễn”
Năm là, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động nghiên cứu khoa học
Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả nghiên cứu khoa học. Nhà trường cần đồng bộ cơ sở dữ liệu số về khoa học; xây dựng kho dữ liệu nghiên cứu thực tiễn; phát triển hệ thống quản lý đề tài trực tuyến. Đồng thời ứng dụng phần mềm chống sao chép; sử dụng công cụ quản lý tài liệu khoa học; AI hỗ trợ xử lý dữ liệu và tổng hợp tài liệu…
Sáu là, hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học phục vụ mục tiêu trường chính trị chuẩn mức 2 năm 2027
Để hoạt động nghiên cứu khoa học phát triển thực chất, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích và tạo động lực. Nhà trường cần có chính sách hỗ trợ công bố khoa học; khuyến khích đề tài gắn với tổng kết thực tiễn; ưu tiên kinh phí cho nghiên cứu trọng điểm; tăng cường liên kết với các cơ sở nghiên cứu, trường chính trị và sở, ngành của tỉnh. Đồng thời, cần xây dựng mô hình phát triển theo chu trình: “Nghiên cứu khoa học – Tổng kết thực tiễn – Nâng cao chất lượng giảng dạy – Tư vấn chính sách – Phát triển nhà trường”.
Tựu chung lại, nâng cao chất lượng NCKH gắn với tổng kết thực tiễn tại Nhà trường là yêu cầu khách quan, đồng thời là giải pháp chiến lực nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và thực hiện mục tiêu đạt chuẩn mức 2 vào năm 2027, xứng đáng là cơ sở đào tạo, nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và tham mưu chính sách tin cậy cho tỉnh.
ThS. Phạm Khánh Phương, Phòng QLĐT&NCKH
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Tỉnh ủy Quảng Ninh (2025), các nghị quyết, chương trình hành động về chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo và xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu quả.
- Các báo cáo tổng kết hoạt động nghiên cứu khoa học của Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ giai đoạn 2021–2025.
