Nhằm nghiên cứu, tìm hiểu tình hình hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở sau 01 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và khảo sát, đánh giá kết quả 10 năm thực hiện mô hình “Bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố” trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, trong các ngày 20, 21, 22 và 28 tháng 5 năm 2026, Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ đã tổ chức các đoàn cán bộ, giảng viên đi nghiên cứu thực tế tại một số xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh.
Đồng chí Phạm Hữu Kiên, Phó Hiệu trưởng làm Trưởng đoàn nghiên cứu tại Đặc khu Vân Đồn và xã Hải Sơn; đồng chí Trần Thế Khoa, Phó Hiệu trưởng làm Trưởng đoàn nghiên cứu tại xã Kỳ Thượng và phường Cao Xanh. Tham gia các đoàn nghiên cứu có các đồng chí lãnh đạo, giảng viên Khoa Xây dựng Đảng và Khoa Nhà nước và Pháp luật.
Đoàn công tác làm việc tại Đặc khu Vân Đồn
Tại các buổi làm việc, Đoàn nghiên cứu đã được nghe các đồng chí lãnh đạo xã, phường, đặc khu báo cáo, trao đổi về tình hình phát triển kinh tế – xã hội, công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị; đồng thời tập trung tìm hiểu sâu về tình hình hoạt động của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đoàn cũng khảo sát, thu thập thông tin, đánh giá thực tiễn về hoạt động của đội ngũ “Bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố” sau 10 năm triển khai mô hình “Dân tin – Đảng cử” trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Đ/c Phạm Hữu Kiên, phó Hiệu trưởng Nhà trường phát biểu trong buổi làm việc tại xã Hải Sơn
Báo cáo của các địa phương cho thấy, sau 01 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở đã từng bước đi vào nền nếp, bảo đảm thông suốt, ổn định và đạt nhiều kết quả tích cực. Công tác sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy được triển khai quyết liệt, đồng bộ, đúng định hướng của Trung ương và của tỉnh; nhiều địa phương đã chủ động rà soát, điều chỉnh quy chế làm việc, kiện toàn tổ chức, phân công nhiệm vụ rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, quản lý, điều hành ở cơ sở.
Quang cảnh buổi làm việc tại phường Cao xanh
Tại phường Cao Xanh, sau khi được thành lập trên cơ sở hợp nhất phường Cao Xanh và Hà Khánh, bộ máy chính trị nhanh chóng ổn định, thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ mới. Đảng ủy phường đã ban hành hàng nghìn văn bản lãnh đạo, chỉ đạo; đồng thời triển khai mạnh mẽ chuyển đổi số, tăng cường tuyên truyền trên nền tảng số với hàng nghìn lượt tin, bài, góp phần tạo sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Địa phương cũng phát huy hiệu quả các mô hình bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch hội đồng nhân dân, nâng cao tính thống nhất trong lãnh đạo và điều hành.
Tại Đặc khu Vân Đồn, mô hình chính quyền địa phương 02 cấp được triển khai trong điều kiện địa bàn rộng, nhiều đảo, dân cư phân tán, song hệ thống chính trị đã duy trì hoạt động ổn định, không để gián đoạn công việc. Điểm nổi bật là đặc khu đã thành lập 07 tổ công tác thường trực tại các xã đảo, gắn với các điểm tiếp nhận và trả kết quả hành chính công, qua đó nâng cao khả năng phục vụ người dân ở khu vực xa trung tâm. Công tác tuyên truyền, chuyển đổi số, vận hành hệ thống truyền thanh thông minh, sử dụng các nền tảng số trong điều hành và tương tác với Nhân dân được triển khai khá hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng quản trị địa phương trong điều kiện đặc thù biển đảo.
Lãnh đạo xã Hải Sơn phát biểu
Đ/c Trần Thế Khoa, Phó Hiệu trưởng Nhà trường phát biểu tại xã Kỳ Thượng
Đối với xã Hải Sơn và xã Kỳ Thượng, mặc dù là những địa bàn miền núi, biên giới, địa hình rộng, dân cư phân tán, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, song cấp ủy, chính quyền địa phương đã thể hiện tinh thần chủ động, quyết liệt trong triển khai mô hình mới. Các địa phương tập trung ổn định tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh cải cách hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số, đồng thời quan tâm phát triển kinh tế nông – lâm nghiệp xanh, du lịch cộng đồng, xây dựng nông thôn mới và bảo đảm quốc phòng – an ninh vùng biên giới.
Qua nghiên cứu thực tiễn cho thấy, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tạo điều kiện để tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ sở; rút ngắn quy trình xử lý công việc; nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Nhiều thủ tục hành chính được giải quyết nhanh gọn hơn; mối quan hệ phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội ngày càng chặt chẽ; vai trò người đứng đầu được phát huy rõ nét hơn. Đặc biệt, các mô hình như bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch hội đồng nhân dân; bí thư cấp ủy, chủ tịch ủy ban nhân dân không là người địa phương bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực trong nâng cao năng lực lãnh đạo, điều hành và giữ vững kỷ luật, kỷ cương ở cơ sở.
Đối với mô hình “Dân tin – Đảng cử”, bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố, báo cáo của các địa phương đều khẳng định đây là chủ trương đúng đắn, phù hợp thực tiễn, góp phần tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối, tăng cường vai trò lãnh đạo trực tiếp của tổ chức đảng ở cơ sở. Đội ngũ bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố đã phát huy tốt vai trò “cầu nối” giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân; kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; đồng thời trực tiếp chỉ đạo, tổ chức triển khai nhiều nhiệm vụ ở cơ sở như xây dựng nông thôn mới, giữ gìn an ninh trật tự, giải phóng mặt bằng, hòa giải ở cộng đồng dân cư.
Nhiều địa phương cho biết, mô hình này đã góp phần giảm tình trạng “hành chính hóa” ở khu dân cư, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa chi bộ với ban công tác mặt trận và các đoàn thể; hạn chế tình trạng chồng chéo trong chỉ đạo, điều hành ở cơ sở. Các đồng chí bí thư chi bộ kiêm trưởng thôn đều đã phát huy tốt vai trò là hạt nhân đoàn kết; thực sự là những người gương mẫu, có uy tín cao trong cộng đồng dân cư, được Nhân dân tín nhiệm cao.
Tuy nhiên, quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và mô hình “Dân tin – Đảng cử” vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc. Hệ thống trụ sở, cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc ở một số nơi chưa đồng bộ; có địa phương địa bàn rộng, giao thông khó khăn, dân cư phân tán nên việc quản lý, điều hành còn gặp nhiều áp lực. Khối lượng công việc tăng mạnh, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư công, tài chính, cải cách hành chính và chuyển đổi số, trong khi trình độ ứng dụng công nghệ thông tin của một bộ phận cán bộ, công chức chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu mới. Đối với đội ngũ bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố, nhiều ý kiến phản ánh khối lượng công việc lớn, áp lực cao, chế độ hỗ trợ còn chưa tương xứng.
Tại các buổi làm việc, Đoàn nghiên cứu đã tập trung trao đổi, thảo luận, làm rõ những kết quả, thuận lợi, khó khăn trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời kiến nghị nhiều giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở; đẩy mạnh chuyển đổi số; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng số; quan tâm chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ ở thôn, bản, khu phố; nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trong giai đoạn mới.
Phát biểu tại các buổi làm việc, các đồng chí Phó Hiệu trưởng Trường Đào tạo cán bộ Nguyễn Văn Cừ đánh giá cao tinh thần chủ động, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền và hệ thống chính trị các xã, phường, đặc khu trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và mô hình “Bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố”. Những kết quả bước đầu đạt được đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, củng cố niềm tin của Nhân dân, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở ngày càng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Chuyến nghiên cứu thực tế tại các xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã giúp đội ngũ giảng viên có thêm nhiều kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn quý báu; góp phần phục vụ hiệu quả công tác nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy lý luận chính trị gắn với thực tiễn sinh động của địa phương trong giai đoạn hiện nay.
ThS. Ngô Thị Ninh Dung Khoa Xây dựng Đảng
