Từng được biết đến là vùng đất của than và biển, Quảng Ninh hôm nay đang khoác lên mình một diện mạo mới. Trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tỉnh không ngừng khẳng định vị thế là một cực tăng trưởng năng động của miền Bắc, với mô hình phát triển lấy tăng trưởng xanh, chất lượng sống của người dân và bản sắc văn hóa làm nền tảng. Đó là một đô thị hiện đại nhưng không tách rời thiên nhiên, phát triển kinh tế song hành với bảo vệ môi trường và gìn giữ những giá trị truyền thống.
Từ vùng than đến cực tăng trưởng năng động
Là trung tâm công nghiệp khai thác than lớn nhất cả nước, Quảng Ninh sớm nhận diện những giới hạn của mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào tài nguyên. Từ đó, tỉnh kiên định chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh, lấy dịch vụ, du lịch, công nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển và đổi mới sáng tạo làm động lực.
Những con số của năm 2025 cho thấy hiệu quả của hướng đi này: GRDP tăng 11,89%; thu ngân sách nhà nước vượt 82,2 nghìn tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt trên 10.400 USD; lượng khách du lịch vượt 21 triệu lượt.
Đằng sau những kết quả ấy là sự chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng tăng trưởng, cơ cấu kinh tế và năng lực cạnh tranh. Không chỉ duy trì tốc độ phát triển cao, Quảng Ninh còn từng bước xây dựng mô hình phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường; giữa khai thác hiệu quả các tiềm năng với bảo tồn thiên nhiên, văn hóa và nâng cao chất lượng sống của người dân. Đây là nền tảng để tỉnh tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm dịch vụ, du lịch, đổi mới sáng tạo và cực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Bắc.
Đô thị xanh – lựa chọn cho tương lai
Điểm khác biệt của Quảng Ninh là sự kiên định với quan điểm “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế”. Quan điểm ấy không dừng ở khẩu hiệu mà đã trở thành định hướng xuyên suốt trong quá trình phát triển.
Từ một địa phương chịu nhiều tác động của hoạt động khai khoáng, Quảng Ninh từng bước phục hồi môi trường, cải tạo các khu vực khai trường, phủ xanh bãi thải mỏ và di dời nhiều cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu vực đô thị. Những vùng đất từng gắn với khai thác than đang dần trở thành không gian xanh, công viên và các khu đô thị mới.
Song hành với đó, tỉnh đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống hạ tầng cảnh quan, công viên, đô thị sinh thái. Những công trình như tuyến đường bao biển Hạ Long – Cẩm Phả, Công viên Đại Dương cùng hệ thống công viên ven biển đã góp phần tạo nên diện mạo đô thị hiện đại nhưng vẫn gần gũi với thiên nhiên.
Không chỉ bảo vệ môi trường, Quảng Ninh còn chủ động phát triển các ngành kinh tế xanh như du lịch sinh thái, kinh tế biển bền vững, năng lượng sạch và kinh tế tuần hoàn, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn gắn với thích ứng biến đổi khí hậu.
Đô thị văn minh bắt đầu từ chất lượng sống
Giá trị của một đô thị không chỉ được đo bằng những công trình quy mô lớn hay tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn ở mức độ hài lòng của người dân đối với cuộc sống hằng ngày.
Những năm gần đây, Quảng Ninh liên tục nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về cải cách hành chính, chuyển đổi số và chất lượng quản trị địa phương. Các chỉ số PCI, PAR INDEX, SIPAS và PAPI luôn duy trì ở nhóm cao, phản ánh sự chuyển biến tích cực về hiệu lực quản lý, tính minh bạch và chất lượng phục vụ của chính quyền.
Cùng với đó, tỉnh dành nhiều nguồn lực đầu tư cho giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao; thực hiện hiệu quả các chính sách an sinh xã hội và quan tâm phát triển hài hòa giữa các vùng, miền. Những kết quả này cho thấy mục tiêu của Quảng Ninh không chỉ là tăng trưởng kinh tế mà còn là nâng cao phúc lợi xã hội và chất lượng sống của Nhân dân – nền tảng của một đô thị văn minh và phát triển bền vững.
Đô thị hiện đại với hạ tầng đồng bộ
Hiện đại hóa đô thị trước hết là xây dựng không gian phát triển mở, kết nối và có sức cạnh tranh cao. Với phương châm “hạ tầng đi trước, phát triển theo sau”, Quảng Ninh đã hình thành hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ thuộc nhóm hiện đại nhất cả nước.
Mạng lưới cao tốc, cảng biển, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn cùng hệ thống logistics đang đưa Quảng Ninh trở thành cửa ngõ giao thương quan trọng của vùng Bắc Bộ và khu vực Đông Bắc Á.
Bên cạnh đó, các khu đô thị mới, khu công nghiệp thế hệ mới và các trung tâm dịch vụ, du lịch chất lượng cao đang mở ra không gian phát triển hiện đại, thông minh và bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong tiến trình hội nhập quốc tế.
Giữ gìn bản sắc – giữ gìn “linh hồn” của đô thị
Một đô thị hiện đại không đồng nghĩa với việc đánh mất bản sắc. Ngược lại, chính chiều sâu văn hóa tạo nên sức hấp dẫn và sự khác biệt của mỗi vùng đất.
Đối với Quảng Ninh, bản sắc ấy được bồi đắp từ Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, không gian văn hóa – tâm linh Yên Tử, chiến thắng Bạch Đằng lịch sử, văn hóa vùng mỏ cùng tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” đã trở thành giá trị đặc trưng của con người Quảng Ninh.
Trong quá trình phát triển, tỉnh luôn xác định văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng. Công tác bảo tồn di sản, phát huy các thiết chế văn hóa và gìn giữ bản sắc địa phương được gắn kết chặt chẽ với quy hoạch và phát triển đô thị. Nhờ đó, Quảng Ninh không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn giữ được chiều sâu văn hóa và bản sắc riêng.
Khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới
Thành tựu đạt được trong những năm qua là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh hiện thực hóa mục tiêu xây dựng tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Tuy nhiên, đích đến không chỉ là một dấu mốc về tổ chức hành chính, mà cao hơn là xây dựng một đô thị hiện đại, đáng sống, có sức cạnh tranh cao và phát triển bền vững.
Đó là mô hình phát triển trong đó tăng trưởng kinh tế gắn với bảo vệ môi trường; hạ tầng hiện đại song hành với gìn giữ bản sắc văn hóa; chính quyền đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp; mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả của sự phát triển.
Từ vùng đất khai khoáng truyền thống, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định hình ảnh một đô thị xanh, văn minh, hiện đại và giàu bản sắc; một cực tăng trưởng năng động của miền Bắc; điểm đến hấp dẫn đối với nhà đầu tư, du khách và người dân. Đó không chỉ là thành tựu của hôm nay mà còn là nền tảng để Quảng Ninh vững bước trên hành trình trở thành một thành phố có tầm vóc quốc gia và sức cạnh tranh quốc tế trong tương lai./.
Tác giả: Minh Hải
